दुआ – फैज अहमद फैज

दुआ

आइए हाथ उठाएँ हम भी
हम जिन्हें रस्म-ए-दुआ याद नहीं
हम जिन्हें सोज़-ए-मोहब्बत के सिवा
कोई बुत कई ख़ुदा याद नहीं

आइए अर्ज़ गुज़ारें कि निगार-ए-हस्ती
ज़हर-ए-इमरोज़ में शीरीनी-ए-फ़र्दा भर दे
वो जिन्हें ताब-ए-गिराँ-बारी-ए-अय्याम नहीं
उन की पलकों पे शब ओ रोज़ को हल्का कर दे

जिन की आँखों को रुख़-ए-सुब्ह का यारा भी नहीं
उन की रातों में कोई शम्अ मुनव्वर कर दे
जिन के क़दमों को किसी रह का सहारा भी नहीं
उन की नज़रों पे कोई राह उजागर कर दे

जिन का दीं पैरवी-ए-किज़्ब-ओ-रिया है उन को
हिम्मत-ए-कुफ़्र मिले जुरअत-ए-तहक़ीक़ मिले
जिन के सर मुंतज़िर-ए-तेग़-ए-जफ़ा हैं उन को
दस्त-ए-क़ातिल को झटक देने की तौफ़ीक़ मिले

इश्क़ का सिर्र-ए-निहाँ जान-ए-तपाँ है जिस से
आज इक़रार करें और तपिश मिट जाए
हर्फ़-ए-हक़ दिल में खटकता है जो काँटे की तरह
आज इज़हार करें और ख़लिश मिट जा

– फैज अहमद फैज

………………………………………………………………..

What a beautiful दुआ by Faiz…!

फैज જે લહેકા થી લખે છે એ અદભૂત છે… એને વાંચવા કરતાં સાંભળો તો ઓર મોજ પડે… આપણ ને બહુ ગમે છે આ દુઆ પણ અને दस्त ए तन्हाई પણ અને आज बाजार में પણ…

જીવન માં poetry જરૂરી છે અને poetry માં फैज ફરજીયાત છે…

બે લિંક મૂકી છે – फैज જે પોતે આ નઝમ કહે છે અને ઝેહરા નિગાહ ની મ્યૂઝિક વગરની ગાયકી વાળું વર્ઝન… English Translation પણ મૂક્યું છે નીચે…

(youtube પર ઇકબાલ બાનો નું સોંગ વર્ઝન પણ મસ્ત છે પણ મને ઝેહરા નિગાહ નું recitation વધારે ગમ્યું…)

થોડું અઘરું ઉર્દૂ છે મારા માટે એટલે મેં મારી રીતે એનો ટૂંકો ભાષાનુવાદ – ભાવાનુવાદ કર્યો છે…

એક દુઆ ની વાત છે… આજ ના ઝેર ને કાલ ની મીઠાશ થી ભરવાની વાત છે… એક ચિરાગ… એક નવો રસ્તો કરવાની વાત છે….

आइए हाथ उठाएँ हम भी
हम जिन्हें रस्म-ए-दुआ याद नहीं…



આવો આપણે પણ દુઆ કરીએ
જેને દુઆ કરવાની રીત પણ ખબર નથી
જેને કોઈ ભગવાન કે મૂર્તિ –
પ્રેમ સિવાય કશું પણ ખબર નથી

આવો દુઆ કરી જિંદગી માં
આજના ઝેરને કાલની મીઠાશથી ભરી દઈએ
એ જે દિવસ રાત નો બોજ ઉઠાવી નથી શકતા
એમની પાંપણ થી થોડું વજન હરી દઈએ

જેની આંખો એ સૂરજ નથી દેખ્યો
એની રાતોને એક દીવો દઈએ
જેની જોડે કોઈ સહારો નથી
એને કોઈ નવો રસ્તો કરી દઇએ

ધર્મની ખોટી વાતોમાં ગુંચવાયેલાને
ના કહેવાની હિંમત મળે, નવું શોધવાની જીદ મળે
જેના માથા પર તલવાર સતત લટકે છે
એને તલવાર થી છટકવાની કોઇ રીત મળે

પ્રેમની બધી તડપ બધાં તાપ મટી જાય
આજે એને એવો એક એકરાર કરીએ
ને જે એક શબ્દ હૈયે કાંટાની જેમ વાગે છે
એ પીગળી જાય આજે એવી કોઈ વાત કરીએ

………………………………………………………..

Translation :

Prayer

Come; let us too raise our hands.
We, who don’t remember the rituals of prayer
We, who, other than the passion of love,
don’t remember any idols, any god

Come, let us petition that the beloved of existence,
fills the chalice full of today’s poison with the sweetness of tomorrow
those who lack the strength to bear the oppression of every day,
on their eyelids, eases the days and nights

Whose eyes lack the courage to face the dawn;
in their nights, lights some lamps
Whose feet don’t have the support of any path;
in their sight, manifests some way

Whose religion is adherence to lies and pretensions; they
get courage for irreverence, the daring to question
Whose head is under the dagger of oppression; they
get the help to jerk away the hands of the executioner

The secret of love that has been burning like fire in the soul,
let us confess it today, so that this burning wanes
The word of truth that has been pricking the heart like a thorn,
let us proclaim it today, so that this pain melts

……………………………………………………………..


Valentine’s Day of 2020

એક વેલેન્ટાઇન હતો કેટકેટલી સદીઓ પહેલા
અને આજે મારે કેટલાય વેલેન્ટાઇન છે…

પહેલો વેલેન્ટાઇન વિધુડો અને બીજો એનો બબ્બી…
અને આમ જુઓ તો વિધુબેન મેઇન વેલેન્ટાઇન ગણાય, એટલે એમને જોરદાર, દિલથી, બહુ બધું, પ્યારું પ્યારું, હેપ્પી વેલેન્ટાઇન્સ ડે…

પણ વધારે વ્યાખ્યા કરીએ તો વેલેન્ટાઈન્સ ડે એટલે પ્રેમનો દિવસ અને જીવનમાં પ્રેમ ભરનારા અથવા તો તમે જેને પ્રેમ કરો છો એ બધા તમારા વેલેન્ટાઇન…

એટલે વિધુ અને બબ્બીની સાથે મમ્મા અને દાદુ પણ આવે, મારા બધા દોસ્તારો, બધા ફ્રેન્ડસ – બાબા, બીગ બી – બધા જ… જેમની સાથે બેઠી શકાય, ભેટી શકાય, ચોંટી શકાય, ચૂમી શકાય, એ બધા જીગરી – એ બધા પણ મારા વેલેન્ટાઇન…

એમ તો ડી એંડ સી અને એસ એલ એસ પણ વેલેન્ટાઇન કે જેમની પાછળ સવાર બપોર સાંજ પડ્યા છીએ…

અને આકાશમાં બિલકુલ પેલા બિલ્ડીંગની ઉપર બેઠો હોય એવો લાગતો ચાંદો પણ મારો વેલેન્ટાઇન… કનૈયાની મૂર્તિ વાળું સપ્તપર્ની પણ વેલેન્ટાઈન…

કેટલાય વર્ષો પહેલા થઈ ગયેલો કબીર પણ મારો વેલેન્ટાઈન, નુસરત, મુરાલાલા અને પ્રેમની વાત કરનાર દરેક ફકીર, દરેક ઓલીઓ, દરેક કવિ મારો વેલેન્ટાઇન…

ઓલ ધ પરકસમાં કોફી પીતા હો અને કાચની બારીમાંથી નાની છોકરી આવે છે પૈસા લેવા માટે એની આંખોમાં શોધો તો પ્રેમ મળે અને એને પણ વેલેન્ટાઇન કહી શકાય…

કેટલો બધો પ્રેમ છે, કેટલા બધા દિલ છે – જે ક્યારેક એક વાતે, એક સાથે ધડકે છે…

એટલે પહેલા એક વેલેન્ટાઇન હતો
પણ આજે મારે કેટલા બધા વેલેન્ટાઇન..!

પહેલા એક વેલેન્ટાઇન હતો
પણ હું આજે કેટલા બધાનો વેલેન્ટાઇન…!

અને આ જીંદગી અને એના બધા જ પ્રેમ ને – બધા જ વેલેન્ટાઈન્‌સ ને આજે દિલથી –
Happy Valentine’s Day…
to life and to all my loves of life…

……………………………………………………

P.S. : વેલેન્ટાઈન ડે ના દિવસે આટલા બધાં ને સરેઆમ પ્રેમ કરી શકાય, વીશ કરી શકાય, પરમિશન લીધા વગર, એના માટે વિધુડી ને ડબલ લવ યૂ… 😘

घर से हम घर तलक गए होंगे – जौन एलिया

Pic courtesy : Pratik Soni

घर से हम घर तलक गए होंगे
अपने ही आप तक गए होंगे

हम जो अब आदमी हैं पहले कभी
जाम होंगे छलक गए होंगे

वो भी अब हम से थक गया होगा
हम भी अब उस से थक गए होंगे

शब जो हम से हुआ मुआ’फ़ करो
नहीं पी थी बहक गए होंगे

कितने ही लोग हिर्स-ए-शोहरत में
दार पर ख़ुद लटक गए होंगे

शुक्र है इस निगाह-ए-कम का मियाँ
पहले ही हम खटक गए होंगे

हम तो अपनी तलाश में अक्सर
अज़ समा-ता-समक गए होंगे

उस का लश्कर जहाँ-तहाँ या’नी
हम भी बस बे-कुमक गए होंगे

‘जौन’ अल्लाह और ये आलम
बीच में हम अटक गए होंगे

– जौन एलिया


————————————————

In a different way…

When he was 40, the renowned Bohemian novelist and short story writer FRANZ KAFKA (1883–1924), who never married and had no children, was strolling through Steglitz Park in Berlin, when he chanced upon a young girl crying her eyes out because she had lost her favorite doll. She and Kafka looked for the doll without success. Kafka told her to meet him there the next day and they would look again.

The next day, when they still had not found the doll, Kafka gave the girl a letter “written” by the doll that said, “Please do not cry. I have gone on a trip to see the world. I’m going to write to you about my adventures.”

Thus began a story that continued to the end of Kafka’s life.

When they would meet, Kafka read aloud his carefully composed letters of adventures and conversations about the beloved doll, which the girl found enchanting. Finally, Kafka read her a letter of the story that brought the doll back to Berlin, and he then gave her a doll he had purchased. “This does not look at all like my doll,” she said. Kafka handed her another letter that explained, “My trips, they have changed me.” The girl hugged the new doll and took it home with her.

A year later, Kafka died.

Many years later, the now grown-up girl found a letter tucked into an unnoticed crevice in the doll. The tiny letter, signed by Kafka, said, “Everything you love is very likely to be lost, but in the end, love will return in a different way.”

Invictus (Unconquered)

Pic courtesy : Harshad Rajadhyaksha

Invictus (Unconquered)

Out of the night that covers me,
Black as the pit from pole to pole,
I thank whatever gods may be
For my unconquerable soul.

In the fell clutch of circumstance
I have not winced nor cried aloud.
Under the bludgeonings of chance
My head is bloody, but unbowed.

Beyond this place of wrath and tears
Looms but the Horror of the shade,
And yet the menace of the years
Finds, and shall find me, unafraid.

It matters not how strait the gate,
How charged with punishments the scroll,
I am the master of my fate:
I am the captain of my soul.


Invictus” is a short poem by the Victorian era English poet  William Ernest Henley (1849–1903).


……………………………………………………………………………….